| Bu
gün dünyamızda harika bir dikey taşıma aracı olarak kullandığımız
ve insanlığın hizmetine sunulan asansör ilk olarak Avrupadan bütün
dünyaya yayıldığını günümüze kadar gelen elimizdeki belgelerden öğreniyoruz.
Çok eski çağlardan orta çağa 13 yüzyılın başlarına
kadar kaldırma araçlarının arkasındaki güç İnsan ve Hayvan gücüydü
Eski Roma İmparotorluğu saraylarında katlar arasında inip çıkan
dolapların bulunduğu yazıtlardan öğreniyoruz. Romalı Mimar VİTARÜS
.M.S. 26 yılında yazmış olduğu eserde Romada M.Ö. 236 yıl önce dahi
yük kaldırmak ve indirmek için bir takım araçlarından söz etmiştir.
Daha sonra bu dolapların ilkel bir asansör olduğuna o zamanki bilim
adamları karar vermişlerdir.
Orta çağ dönemlerinde buna benzer dolapların (asansör)
manastırların duvarlarında dışarıdan faliyet gösteren asansörlerin
olduğu bilinmektedir bu tür asansörlerin daha çok savunma ve korunma
amaçla yapıldığı düşmanların gece baskınları yaparak içeriye girmesinin
önlenmesi için yapıldığı düşünülmektedir.
17.
Yüz yılın başlarında VELAYER adındaki bir fransız mimar bu ilkel
aleti biraz daha geliştirerek karşı ağırlık ile daha iyi dengede
çalışmasını sağladı ve bu alet elle çevrilerek hareket ettiriliyordu
bunun adına ise uçan sandelye adını vermiştir. 15 yıl sonra Amarikalı
mimar HENRY WATERMAN daha büyük bir dolap yaptı ve iki katlı bir
binada kullandı bu aleti basınçlı hava ile çalıştırarak. İnsan gücüne
ihtiyaç kalmadığını gösterdi.
1867 yılında EDOUX adında Fransız mühendis uluslar
arası Paris sergisi munasebetiyle yeni bir kaldırma makinesi yaptı
ve adını ASANSÖR (Asseneeur) koydu bu makine ziyarete gelen misafirleri
en yüksek noktaya kadar çıkartıp indiriyordu.1878 yılında yine Paris
sergisinde EDOUX Asansör ile 62.5 metreye yüksekliğe çıkarmayı başardı.1880
yılında bu kez Alman fizikçı ERNER VAN SİEMENS yeni bir buluş ortaya
çıkardı. MANNHEİM sergisinde Elektrikten faydalandı. 1889 yılında
Pariste açılan bir sergide ünlü fransız Mühendis EİFFEL adını ölümsüzleştirdiği
birde asansör kurdu ve insanlar zahmetsiz bu kuleye çıkararak Parisi
seyretdirdi..
Çok değil tam 3 yıl sonra Ülkemizde İstanbul'da
tarihin saklı olduğu bir kent Altın Boynuz'un büyüleyici güzelliğine
bakan otelde (Pera palas), Orient Expres yolcularını ağırlamak için
1892 yılında Fransız Mimar Alxander Valley tarafından inşa edilmiştir.
Beyoğlu'nda ilk elektrik kullanan bina olmakla birlikte,
Türkiye'nin en eski elektrikli asansörüde Pera Palas otelinde bulunmaktadır.
(1892) Otelin en güzel köşelerinden birini oluşturan asırlık asansör
adeta Pera Palas'la bütünleşmiş, yenilerine taş çıkarırcasına günümüze
kadar güzelliğini ve ihtişamını koruyarak gelmiştir. 5 kişi (400)kg
bir ağırlık taşıyabilen asansörün haftada bir bakımı ve yılda birkezde
muayenesi yapılmaktadır. Bir Liftboy'un idare ettiği asansörde şimdiye
kadar önemli bir kazanın meydana gelmemesi yüzyıllık asansörün gurur
kaynağı olmuştur.
Tam 15 yıl sonra Ülkemizin ve Ege bölgemizin incisi
olan İZMİR’de 1907 yılında Musevi Vatandaşımız olan Nesim Levi tarafından
Karataş semtinde bir Asansör kuruldu,Özelikle yaşlı ve sakatların
kullanımı gayesi yapılan bu asansör önceleri su buharı ile çalışıyordu
bu gün ise Elektrikle çalışıyor.
Bu yapı İzmirin tarihi asansör kulesiydi 60 metre
yükseklikte olan bu kulede 55 metre seyir mesafeli iki asansör bulunuyor
yakın bir düöme kadar bozuk olan asansörler 1995 yılında İzmir belediyesi
tarafından restore edilmiştir asansörün üst katında dinlenmeniz
ve İzmir körvezinin eşsiz manzarasını seyretmenizi olanak sağlayan
bir kaffe ve resturant bulunmakatadır.
Bu tarihlerden birkaç yıl arayla özelikle İstanbulun
Beyoğlu semtinde bir çok asansör inşa edilmiş ne yazıki bunlar yapılam
imar tadilatlarında yada yıkılan binaların yerine yenilerin yapılması
süreti ile bu tarihi asansörler yok olmuştur.
19.yüz
yılın başlarında dünyada asansörlerde yapılan teknolojik devrimler
sayesinde hızla ivme kazanarak Uluslar arası dev firmalar kurulmuş
ve asasörde adeta bir teknolojik devrim yaratılmıştır.
Bu gün bu asansörler hızları saniyede 8 metre olan
ve 400 metreye kadar yükselen asansörle yapılmakta üstelik bu asansörler
rahatlıkla 20-25 kişiyi taşıyabilen akıllı asansörlerdir.
Akıllı
asansörler den çok kısa olarak söz etmek gerekirse bu asansörler
bina yolcu trafğine göre tasarlanmış,hatta otmasyon sistemi sayesinde
yolcunun kullanım alışkanlıkları takip ederek Örneğin: hergün herhangi
bir kattan asansöre binen yolcu birkaç gün sonra sistem sayesinde
otomatik olarak algılanır o yolcuyu o katta hazır bekler.en önemlisi
her hangi bir tehlike anında asansörün veri bankasında biriken bilgiler
sayesin asansörlerin öncelikle hangi katlara yöneleceğini kendisi
belirler.Asansör dolduğunda diğer katlara uğramadan gider ve vakit
kaybının önüne geçerler.Ayrıca bu asansörler UPS beslemeli yapıldığı
takdirde eleketrik kesilmelerinde veya jenarötör arızasında asansörlerin
kat arasında kalması da önlenebilmektedir.
|